Trong quá trình vận hành máy bơm hóa chất, phớt bơm là một trong những bộ phận có vai trò đặc biệt quan trọng. Phớt giúp hạn chế chất lỏng rò rỉ tại vị trí trục bơm đi qua buồng bơm. Khi phớt bị kẹt, mòn, hư hỏng hoặc không phù hợp với môi chất, hiện tượng rò rỉ hóa chất có thể xảy ra, ảnh hưởng đến thiết bị, môi trường làm việc và an toàn vận hành.
Một trường hợp thực tế được Vimex tiếp nhận là Bơm dầu truyền nhiệt RT015 bị rò rỉ hóa chất do kẹt phớt. Qua kiểm tra, nguyên nhân liên quan đến chất bơm không phù hợp với kiểu phớt đang sử dụng. Với trường hợp này, phương án được đề xuất là sử dụng kết cấu phớt tết chèn phù hợp hơn với điều kiện vận hành.
1. Thông tin sự cố bơm RT015
| Hạng mục | Nội dung |
| Model | RT015 |
| Hiện tượng | Rò rỉ hóa chất |
| Nguyên nhân | Kẹt phớt |
| Yếu tố liên quan | Chất bơm không phù hợp |
| Phương án đề xuất | Chế tạo dạng phớt tết chèn |
Sự cố trên cho thấy việc lựa chọn phớt không thể tách rời khỏi tính chất của chất lỏng cần bơm. Cùng một loại máy bơm nhưng khi thay đổi môi chất, nhiệt độ, nồng độ hoặc điều kiện vận hành, cấu hình phớt cũng có thể cần thay đổi.
2. Phớt bơm là gì?
Phớt bơm là bộ phận làm kín được bố trí tại khu vực trục bơm đi qua thân hoặc buồng bơm, có nhiệm vụ hạn chế chất lỏng thoát ra ngoài trong quá trình thiết bị vận hành.
Đây là chi tiết có kích thước không lớn nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm kín của máy bơm.
Đối với bơm hóa chất, yêu cầu đối với phớt càng cao vì chất lỏng được bơm có thể có tính ăn mòn, độc hại, nhiệt độ cao hoặc độ nhớt đặc biệt.
Một hệ thống bơm được lựa chọn đúng lưu lượng và cột áp nhưng sử dụng phớt không phù hợp vẫn có thể xảy ra rò rỉ.
3. Vai trò của phớt bơm trong hệ thống
3.1. Hạn chế rò rỉ chất lỏng
Vai trò quan trọng nhất của phớt là tạo vị trí làm kín giữa phần quay và phần cố định của máy bơm.
Khi phớt làm việc tốt, chất lỏng bên trong buồng bơm được hạn chế thoát ra ngoài qua vị trí trục.
Đặc biệt với máy bơm hóa chất, khả năng làm kín có ý nghĩa rất lớn vì rò rỉ hóa chất có thể gây ảnh hưởng đến thiết bị và khu vực xung quanh.
3.2. Bảo vệ khu vực trục bơm
Phớt giúp hạn chế chất lỏng tiếp xúc trực tiếp với các bộ phận không được thiết kế để tiếp xúc với môi chất.
Nếu tình trạng rò rỉ kéo dài, chất lỏng có thể tác động đến trục, ổ bi, động cơ hoặc các bộ phận lân cận tùy theo kết cấu máy.
3.3. Hỗ trợ máy bơm vận hành ổn định
Một hệ thống làm kín phù hợp giúp máy bơm hoạt động ổn định hơn, hạn chế thất thoát chất lỏng và giảm nguy cơ phải dừng máy để xử lý sự cố.
Vì vậy, khi lựa chọn máy bơm, không nên chỉ quan tâm đến công suất, lưu lượng và cột áp, mà cần xem xét cả phương án làm kín.
4. Cấu tạo phớt bơm
Tùy từng loại máy bơm, phớt có thể sử dụng nhiều kết cấu khác nhau. Hai dạng phổ biến là phớt cơ khí và phớt tết chèn.
4.1. Phớt cơ khí
Phớt cơ khí thường gồm các bộ phận chính như:
- Vòng làm kín quay.
- Vòng làm kín cố định.
- Gioăng hoặc vòng đệm đàn hồi.
- Lò xo.
- Các chi tiết giữ và định vị.
- Bộ phận tiếp xúc với trục.
Hai bề mặt làm kín được ép với nhau nhằm hạn chế chất lỏng đi qua vị trí trục.
Loại phớt này thường có yêu cầu tương đối cao về vật liệu, độ chính xác lắp đặt và điều kiện vận hành.
4.2. Phớt tết chèn
Phớt tết chèn hay packing seal sử dụng vật liệu chèn được bố trí quanh trục hoặc ống lót trục tại khu vực cần làm kín.
Vật liệu chèn được ép với mức độ phù hợp để tạo khả năng làm kín nhưng vẫn cho phép trục quay.
Đây chính là phương án được Vimex đề xuất trong trường hợp Bơm dầu truyền nhiệt RT015 bị rò rỉ hóa chất do kẹt phớt.
Tuy nhiên, việc sử dụng phớt tết chèn cũng cần lựa chọn vật liệu phù hợp với loại hóa chất, nhiệt độ, áp suất và tốc độ quay của bơm.
5. Vì sao phớt bị kẹt có thể gây rò rỉ hóa chất?
Trong trường hợp RT015, hiện tượng chính được ghi nhận là rò rỉ hóa chất, nguyên nhân liên quan đến kẹt phớt.
Phớt hoạt động trong điều kiện không phù hợp có thể gặp các vấn đề như:
Chất bơm không phù hợp → vật liệu phớt bị ảnh hưởng → phớt hoạt động không đúng → kẹt/mòn/hư hỏng → khả năng làm kín suy giảm → rò rỉ hóa chất.
Ngoài tính chất hóa học của môi chất, cần xem xét thêm:
- Nhiệt độ chất bơm.
- Áp suất làm việc.
- Độ nhớt.
- Tính ăn mòn.
- Có chứa hạt rắn hay không.
- Tốc độ quay của trục.
- Điều kiện bôi trơn và làm mát.
- Độ đồng tâm của trục.
- Tình trạng bề mặt trục hoặc ống lót.
Do đó, không nên kết luận phớt hỏng chỉ dựa vào hiện tượng rò rỉ mà cần xác định nguyên nhân gốc.
6. Ứng dụng của phớt bơm
Phớt được sử dụng trong nhiều loại thiết bị bơm khác nhau, đặc biệt tại các hệ thống yêu cầu làm kín trục.
Bơm hóa chất
Đây là nhóm ứng dụng cần đặc biệt chú trọng đến lựa chọn vật liệu phớt. Phớt phải tương thích với loại hóa chất và điều kiện vận hành thực tế.
Bơm nước thải
Trong hệ thống nước thải, phớt phải làm việc trong môi trường có thể chứa cặn, chất rắn hoặc tạp chất. Việc lựa chọn kết cấu làm kín phù hợp giúp hạn chế sự cố trong quá trình vận hành.
Bơm công nghiệp
Các loại bơm ly tâm, bơm bánh răng, bơm dầu, bơm dung dịch và nhiều dòng bơm công nghiệp khác đều có thể sử dụng các giải pháp làm kín trục khác nhau tùy thiết kế.
Hệ thống bơm chất lỏng đặc biệt
Với dầu, dung dịch có độ nhớt cao, hóa chất hoặc chất lỏng có tính ăn mòn, cần lựa chọn phớt dựa trên tính chất môi chất, thay vì sử dụng một cấu hình phớt cho mọi ứng dụng.
7. Cách bảo quản phớt bơm đúng cách
Bảo quản phớt đúng cách giúp hạn chế biến dạng, lão hóa và hư hỏng trước khi đưa vào sử dụng.
7.1. Bảo quản nơi khô ráo
Phớt nên được lưu trữ ở khu vực sạch, khô ráo, tránh nước và hơi ẩm quá mức.
Không nên để phớt trực tiếp trên nền nhà hoặc tại khu vực có nguy cơ tiếp xúc với hóa chất.
7.2. Tránh ánh nắng và nhiệt độ cao
Các vật liệu đàn hồi trong phớt có thể bị lão hóa nếu thường xuyên tiếp xúc với nhiệt độ cao hoặc ánh nắng trực tiếp.
Nên bảo quản phớt trong bao bì phù hợp và đặt tại khu vực thông thoáng, tránh nguồn nhiệt.
7.3. Không để phớt tiếp xúc với hóa chất khi chưa sử dụng
Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với phớt sử dụng cho bơm hóa chất.
Không nên để vật liệu làm kín tiếp xúc với hóa chất chỉ vì bảo quản trong cùng khu vực. Nếu hóa chất không tương thích với vật liệu phớt, đặc tính vật liệu có thể bị ảnh hưởng.
7.4. Không làm biến dạng phớt
Không đặt vật nặng lên phớt và không uốn, ép hoặc kéo phớt quá mức trong quá trình lưu kho.
Đối với phớt tết chèn, cần giữ vật liệu ở trạng thái phù hợp, tránh làm biến dạng trước khi lắp đặt.
7.5. Kiểm tra trước khi lắp
Trước khi đưa phớt vào sử dụng cần kiểm tra:
- Bề mặt có nứt hoặc rách không.
- Có dấu hiệu biến dạng không.
- Có bị chai cứng hoặc lão hóa không.
- Có bị nhiễm hóa chất hoặc dầu không phù hợp không.
- Kích thước có đúng với thiết bị không.
Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, không nên cố lắp và vận hành.
8. Bài học từ sự cố phớt bơm RT015
Trường hợp Bơm dầu truyền nhiệt RT015 rò rỉ hóa chất do kẹt phớt là một ví dụ thực tế cho thấy phớt không phải là chi tiết có thể lựa chọn tùy ý.
Một hệ thống bơm hóa chất cần được đánh giá đồng thời:
Môi chất + nhiệt độ + áp suất + tốc độ quay + vật liệu phớt + kết cấu làm kín + điều kiện lắp đặt.
Trong trường hợp RT015, Vimex xác định yếu tố liên quan đến chất bơm không phù hợp và đề xuất phương án chế tạo dạng phớt tết chèn.
Điều quan trọng là sau khi thay đổi phương án làm kín, cần tiếp tục đánh giá khả năng tương thích của vật liệu phớt với chất bơm và điều kiện vận hành thực tế.
9. Khi nào cần kiểm tra hoặc thay phớt bơm?
Doanh nghiệp nên kiểm tra hệ thống làm kín khi xuất hiện các dấu hiệu:
- Bơm bắt đầu rò rỉ chất lỏng.
- Rò rỉ hóa chất tại khu vực trục.
- Trục quay có dấu hiệu bất thường.
- Phớt bị nóng quá mức.
- Bơm phát sinh tiếng ồn hoặc rung bất thường.
- Hiệu suất vận hành giảm.
- Phớt có dấu hiệu mòn, chai, nứt hoặc biến dạng.
Đối với bơm hóa chất, không nên bỏ qua hiện tượng rò rỉ dù lượng rò rỉ ban đầu nhỏ. Cần xác định nguyên nhân và xử lý sớm để tránh sự cố nghiêm trọng hơn.
10. Vimex tư vấn lựa chọn phớt bơm phù hợp
Từ trường hợp thực tế RT015 bị rò rỉ hóa chất do kẹt phớt, có thể thấy lựa chọn phớt cần gắn liền với điều kiện sử dụng thực tế.
Vimex hỗ trợ tư vấn máy bơm công nghiệp, bơm hóa chất và giải pháp làm kín, dựa trên thông tin về môi chất, lưu lượng, cột áp, nhiệt độ, vật liệu và điều kiện vận hành.
Nếu doanh nghiệp đang gặp tình trạng bơm rò rỉ hóa chất, kẹt phớt, phớt nhanh hỏng hoặc chưa xác định được loại phớt phù hợp, nên kiểm tra toàn bộ điều kiện làm việc trước khi thay thế.
VIMEX – NIỀM TIN CỦA ĐỐI TÁC.
Bình luận